Wat is een allergie en hoe kom je er aan
Wat een allergische reactie doet: deze geeft een signaal van “gevaar” richting het afweersysteem op bepaalde stoffen wat buiten het lichaam rondhangt of wat men binnenkrijgt. Normaal reageert men niet op zo’n dergelijke signaal. Het afweersysteem zoals het al zegt is bedoeld om stoffen die niet in het lichaam horen, te vernietigen.
Bij een allergische aanval wordt een signaal afgegeven tegen stoffen waarbij een reactie hierop niet hoort op te treden, zoals bijvoorbeeld voeding, dieren, stof in de lucht of stuifmeel. Het valse alarm, geeft een signaal richting het afweersysteem, wat een afweerreactie creëert in het lichaam en dit uit zich in bepaalde klachten zoals niezen, jeuk, benauwdheid, galbulten, zwelling of eczeem.
Allergie is eigenlijk een enorm ingewikkeld probleem. Om dit goed te kunnen begrijpen is de kennis nodig van de belangrijkste termen in de allergie.
Wat zijn dan allergenen?
Wat men onder allergenen gestaan: dit zijn bepaalde stoffen die in staat zijn bij sommige mensen een allergische reactie op te wekken. Momenteel zijn er vele duizenden allergenen bekend. Dit zijn de meest voorkomende allergenen:
- Allergenen die ontstaan bij contact met de huid (o.a.: metalen, conserveringsmiddelen in cosmetica, rubber, planten, dieren)
- Insektengif (als je gestoken wordt door bijvoorbeeld bije of wespen)
- Geneesmiddelen (reactie op o.a. penicilline)
- Huisstofmijt (uitwerpselen van bijvoorbeeld vlooien ed)
- Licht (licht overgevoeligheid, zon)
- Luchtwegallergenen (reactie op o.a.: huisstofmijt, stuifmeel van bomen en planten, huidschilfers van huisdieren)
- Stof (voornamelijk huisstof)
- Voedingsmiddelen (reactie op o.a.: koemelk, pinda, ei, noten…)
Wat is sensibilisatie
Als iemand in staat is ergens allergisch op te reageren, moet deze persoon wel eens eerder in contact zijn geweest met desbetreffende specifieke allergeen. Het afweersysteem heeft na dat contact (en meestal vele contacten) de mogelijkheid ontwikkeld om in het vervolg met een allergie te reageren: dit noemt men dan allergische sensibilisatie.
In feite herkent het immuunsysteem die stof als een ‘vijand’ zoals een virus of een bacterie en reageert dus onnodig met ontsteking. Voor sommige stoffen is het makkelijker een allergie op te bouwen dan voor andere. Niet iedereen heeft dezelfde aanleg voor het ontwikkelen van een allergie. Soms kan het heel lang duren voordat een allergie ontstaat. Mensen kunnen soms vele jaren zonder problemen in contact komen met een bepaalde stof en dan plotseling een allergie ontwikkelen, leeftijd speelt hier geen rol. Waarom dat zo is, is men nog niet over uit.
Welke typen allergieën
De belangrijkste allergische reacties zijn:
- type 1 oftewel de directe type allergie
Bij deze allergie ontstaan de klachten al vrij snel: van enkele minuten tot enkele uren na blootstelling aan het allergeen. Bij de type 1 reactie wordt door het lichaam een bepaald soort antistof gemaakt: IgE antistof. Deze IgE antistoffen zijn in principe specifiek gericht tegen bepaalde allergenen. Uitingen van de type I allergie zijn bijvoorbeeld galbulten (urticaria) en angio-oedeem. - type 4, de vertraagde type allergie
De klachten ontstaan pas na 2 tot 3 dagen als men wordt bloot gesteld aan het allergeen. Bij deze vorm van allergie denk je aan de bekende contactallergie (bijvoorbeeld een eczeemreactie bij het dragen van nikkel op de huid).
Wat zijn de klachten bij een allergische reactie
De verschijnselen die horen bij een allergie zijn niet alleen afhankelijk van het allergisch mechanisme (type 1, type 4 etc.) maar ook van het soort allergeen (stuifmeel, voedsel etc.) en de plaats waar het allergeen als eerst contact maakt met het lichaam via luchtwegen, huid of darmen.
De huid
Allergische reactie op de huid kunnen de volgende kenmerken hebben:
- roodheid, jeuk en schilfering (=eczeem) bij directe contact met het allergeen op de huid. Dit hoortbij de type 4 reacties. Denk aan nikkelallergie, rubberbestanddelenallergie, allergie voor hormoonzalf, pleisters etc. De reacties treden pas na ongeveer 48 uur na blootstelling aan de huid plaats, en doorgaans ook alleen op die plekken die met het allergeen in aanraking zijn geweest (zie ook: contactallergisch eczeem).
- roodheid , jeuk en schilfering (=eczeem) na het eten of drinkene van voedsel of het inademen van luchtwegallergenen zoals bijvoorbeeld stuifmeel. Hoewel het contact met het allergeen dus niet aan de huid geweest (maar aan de longen of de darmen) treedt er toch een eczeemreactie aan de huid op. Hoe dit proces precies verloopt is nog niet opgehelderd. Eczeemklachten op basis van voedsel wordt vooral gezien bij kinderen jonger dan 4 jaar.
- roodheid en zwelling (netelroos, urticaria) bij het nuttigen van voedsel. Vooral bij jonge kinderen kan dit verschijnsel worden waargenomen wanneer het eten niet alleen in de mond belandt maar ook per ongeluk op de huid rond de mond terecht komt: op de plekken waar het allergeen contact maakt met de huid treedt de roodheid en zwelling op, vaak al na een paar minuten. Dit is een voorbeeld van een snelle allergische reactie (zie ook: urticaria).
De luchtwegen
Stuifmeel, huidschilfers van huisdieren en huisstofmijten kunnen allemaal een allergische reactie in de luchtwegen veroorzaken. Milde klachten zijn de loopneus, jeukende ogen en niezen. In ernstiger gevallen kan ook forse benauwdheid ontstaan: wat men het allergische astma noemt. De bekendste luchtwegallergie is “hooikoorts” wat in feite een allergie voor stuifmeel van planten en bomen is.
Het spijsverteringskanaal
Contact van voedingsmiddelen waar men allergisch voor is kan ook in het spijsverteringskanaal voor problemen zorgen. Allereerst kunnen in de mond prikkelsensaties ontstaan en in ernstiger gevallen ook zwelling van de tong en het strottenhoofd. Verderop in het spijsverteringskanaal, in de darmen, kan diarree een uiting zijn van allergie voor voedingsmiddelen. Het hoeft maar een zeer kleine hoeveelheid van het allergeen nodig te zijn om een reactie op te wekken.
Bekende allergenen zijn pinda, noten, vis, schelpdieren en koemelk. Allergische reacties op voedingsmiddelen kúnnen zeer ernstig verlopen en leiden tot shock, als je niet op tijd bij bent de dood.
Shock
Mensen die enorm last hebben van een allergie kunnen een ‘shock’ of ‘anafylactische reactie’ krijgen, hier is er sprake van een heftige ontstekingsreactie die niet alleen het weefsel betreft dat direct contact heeft gehad met het allergeen maar het ontstekingsmechanisme van een groter deel van het lichaam activeert. Bij deze reactie kunnen de enorm gaan bloedvatverwijdering waardoor de bloeddruk wegvalt. Wanneer men niet snel ingrijpt kan de persoon die het overkomt overlijden. Dit soort heftige reacties kunnen niet alleen ontstaan bij contact van allergenen met de huid, luchtwegen en de darmen maar ook bijvoorbeeld bij bijen- of wespensteken of injecteren van medicijnen waar men allergisch voor is.
