Wat bedoeld men als je over emotionele chantage hebt? Emotionele chantage is een dwangmiddel in de vorm van manipulatie waarbij mensen ons direct of indirect bedreigen of straffen als we niet gelijk doen wat zij willen of hun in twijfel trekken. De kern van een chantage is feitelijk een dreigement, wat je op veel manieren kan worden bekeken: “Jij gedraagt je niet zoals ik wil, daar ga je spijt van krijgen“.
Emotionele chanteurs weten hoeveel waarde wij hechten aan onze relatie met deze persoon. Ze kennen onze zwakke plekken en weten deze haarfijn aan te raken. Hoe komt het nou dat slimme mensen toch blind zijn voor deze manipulatie dat zo herkenbaar lijkt?
Reden manipulatie
Een van de belangrijkste redenen is dat de chanteurs hun manipulaties heel goed kunnen verbergen van achter een rookgordijn. Je wil wel graag terugvechten maar je ziet niet echt wat er precies gebeurt. Deze rookgordijn bestaat uit: Angst, plicht en schuldgevoel. Het ultieme gereedschap van chanteurs. We zijn bang om ze te dwarsbomen, verplicht om toe te geven en gaan ons schuldig voelen als we dat niet doen.
- Hoe komt het toch dat ik steeds het gevoel heb dat ik verloren heb?
- Waarom moet en geeft ik uiteindelijk toe aan de wensen van iemand ander?
- Waarom lukt het mij niet om voor mezelf op te komen?
- Waarom laat ik me toch steeds voor het blok zetten?
- Hoe komt het dat sommige mensen ons emotioneel kunnen verslaan?
Zij gaan heel prettig en vertrouwd met ons om zolang ze hun zin krijgen, maar als dat niet zo is dan bedreigen ze ons of begraven ons onder een zware last van zelfverwijt of schuldgevoel. Het merkwaardige is, hoe goed we ons leven verder ook onder controle hebben, we ons verward en machteloos voelen tegenover deze manipulators.
Wanneer ben je een slachtoffer van emotionele chantage
Als personen in je leven de gewoonte hebben om – Te dreigen je leven zuur te maken als je niet doet wat ze willen – Voortdurend dreigen een einde aan de relatie te maken als je niet doet wat ze willen
- Zeggen dat ze zichzelf gaan verwonden, verwaarlozen etc als je niet doet wat ze willen
- Automatisch aannemen dat je wel gaat toegeven, hierbij automatisch je gevoelens en verlangens negeren – Grote beloften doen afhankelijk van je gedrag, maar niet altijd nakomen
- Jou voortdurend af te schilderen als egoïstisch, slecht, ongevoelig, onverschillig of andere uitspraken doen als je niet aan hun wensen voldoet
- Je met waardering overladen als je wel toegeeft, maar die waardering meteen weer intrekken als je dat niet doet
- Geld te inzetten om iemand in beweging te zetten
Waarom zijn sommigen van ons bijzonder gevoelig voor chantage? Iedereen heeft zijn kwetsbaarheden, zijn zwakke plekken (spijt, onzekerheid, weerzin, angst, woede). Deze zwakke plekken doen pijn als ze aangeraakt worden.
Emotionele chantage slaagt alleen als we anderen laten merken dat ze de juiste knop gevonden hebben om ons te manipuleren. Ervaringen uit onze vroege jeugd hebben de knoppen van onze automatische emotionele reacties gevormd. Je zou kunnen denken dat alles in orde komt als anderen hun gedrag veranderen, maar veel belangrijker is de moed en het doorzettingsvermogen om jezelf te doorgronden en onze houding tegenover chanteurs aan te passen.
Dus na inzicht dient verandering te komen! De mensen die ons chanteren zijn vaak vrienden, collega’s of familieleden, met wie we een goede band hebben die we graag willen versterken. Een belangrijke uitdaging is het beheersen van de schuldgevoelens die je door emotionele chantage krijgt opgedrongen. Als je je hiervan bevrijd hebt komt daar veel voldoening en energie voor terug.
De stappen die een emotionele chantage gebruikt zijn
- de eis
- het verzet
- de druk
- dreigementen
- toegeeflijkheid
- herhaling
Kortom een patroon van eisen, druk en capitulatie. Nu is niet elke interactie waarbij de een de ander onder druk zet, meteen een vorm van emotionele chantage, maar als een patroon van interactie ontstaat die de symmetrie in een relatie structureel aantast, dan wordt een grens overschreden.
Als je de relatie hierop wil analyseren, zullen mensen openlijk het conflict willen bespreken, gevoelens en zorgen willen delen, verantwoordelijkheid aanvaarden voor hun aandeel in het conflict. Dan moet je niet denken in de termen van ‘wie heeft hier de schuld ‘maar in termen van ‘wat is in dit conflict mijn bijdrage en wat is jouw bijdrage ‘; het OF-OF moet vervangen worden door het EN-EN.
Emotionele chantage heeft vier verschillende vormen
- De Bestraffer
- De Zelf-bestraffer
- Het slachtoffer
- De Verleider
Typische openingszinnen, waarmee chanteurs hun eisen op tafel leggen zijn bv ‘als je werkelijk van me hield…’ ‘kijk eens wat je me aandoet…’ ‘ga niet bij me weg, want anders…’ ‘jij bent de enige die me kan helpen..’
