Wat bedoeld men als je over emotionele chantage hebt? Emotionele chantage is een dwangmiddel in de vorm van manipulatie waarbij mensen ons direct of indirect bedreigen of straffen als we niet gelijk doen wat zij willen of hun in twijfel trekken. De kern van een chantage is feitelijk een dreigement, wat je op veel manieren kan worden bekeken: “Jij gedraagt je niet zoals ik wil, daar ga je spijt van krijgen“.

Emotionele chanteurs weten hoeveel waarde wij hechten aan onze relatie met deze persoon. Ze kennen onze zwakke plekken en weten deze haarfijn aan te raken. Hoe komt het nou dat slimme mensen toch blind zijn voor deze manipulatie dat zo herkenbaar lijkt?

Reden manipulatie

Een van de belangrijkste redenen is dat de chanteurs hun manipulaties heel goed kunnen verbergen van achter een rookgordijn. Je wil wel graag terugvechten maar je ziet niet echt wat er precies gebeurt. Deze rookgordijn bestaat uit: Angst, plicht en schuldgevoel. Het ultieme gereedschap van chanteurs. We zijn bang om ze te dwarsbomen, verplicht om toe te geven en gaan ons schuldig voelen als we dat niet doen.

  • Hoe komt het toch dat ik steeds het gevoel heb dat ik verloren heb?
  • Waarom moet en geeft ik uiteindelijk toe aan de wensen van iemand ander?
  • Waarom lukt het mij niet om voor mezelf op te komen?
  • Waarom laat ik me toch steeds voor het blok zetten?
  • Hoe komt het dat sommige mensen ons emotioneel kunnen verslaan?

Zij gaan heel prettig en vertrouwd met ons om zolang ze hun zin krijgen, maar als dat niet zo is dan bedreigen ze ons of begraven ons onder een zware last van zelfverwijt of schuldgevoel. Het merkwaardige is, hoe goed we ons leven verder ook onder controle hebben, we ons verward en machteloos voelen tegenover deze manipulators.

Wanneer ben je een slachtoffer van emotionele chantage

Als personen in je leven de gewoonte hebben om – Te dreigen je leven zuur te maken als je niet doet wat ze willen – Voortdurend dreigen een einde aan de relatie te maken als je niet doet wat ze willen

  • Zeggen dat ze zichzelf gaan verwonden, verwaarlozen etc als je niet doet wat ze willen
  • Automatisch aannemen dat je wel gaat toegeven, hierbij automatisch je gevoelens en verlangens negeren – Grote beloften doen afhankelijk van je gedrag, maar niet altijd nakomen
  • Jou voortdurend af te schilderen als egoïstisch, slecht, ongevoelig, onverschillig of andere uitspraken doen als je niet aan hun wensen voldoet
  • Je met waardering overladen als je wel toegeeft, maar die waardering meteen weer intrekken als je dat niet doet
  • Geld te inzetten om iemand in beweging te zetten

Waarom zijn sommigen van ons bijzonder gevoelig voor chantage? Iedereen heeft zijn kwetsbaarheden, zijn zwakke plekken (spijt, onzekerheid, weerzin, angst, woede). Deze zwakke plekken doen pijn als ze aangeraakt worden.

Emotionele chantage slaagt alleen als we anderen laten merken dat ze de juiste knop gevonden hebben om ons te manipuleren. Ervaringen uit onze vroege jeugd hebben de knoppen van onze automatische emotionele reacties gevormd. Je zou kunnen denken dat alles in orde komt als anderen hun gedrag veranderen, maar veel belangrijker is de moed en het doorzettingsvermogen om jezelf te doorgronden en onze houding tegenover chanteurs aan te passen.

Dus na inzicht dient verandering te komen! De mensen die ons chanteren zijn vaak vrienden, collega’s of familieleden, met wie we een goede band hebben die we graag willen versterken. Een belangrijke uitdaging is het beheersen van de schuldgevoelens die je door emotionele chantage krijgt opgedrongen. Als je je hiervan bevrijd hebt komt daar veel voldoening en energie voor terug.

De stappen die een emotionele chantage gebruikt zijn

  • de eis
  • het verzet
  • de druk
  • dreigementen
  • toegeeflijkheid
  • herhaling

Kortom een patroon van eisen, druk en capitulatie. Nu is niet elke interactie waarbij de een de ander onder druk zet, meteen een vorm van emotionele chantage, maar als een patroon van interactie ontstaat die de symmetrie in een relatie structureel aantast, dan wordt een grens overschreden.

Als je de relatie hierop wil analyseren, zullen mensen openlijk het conflict willen bespreken, gevoelens en zorgen willen delen, verantwoordelijkheid aanvaarden voor hun aandeel in het conflict. Dan moet je niet denken in de termen van ‘wie heeft hier de schuld ‘maar in termen van ‘wat is in dit conflict mijn bijdrage en wat is jouw bijdrage ‘; het OF-OF moet vervangen worden door het EN-EN.

Emotionele chantage heeft vier verschillende vormen

  • De Bestraffer
  • De Zelf-bestraffer
  • Het slachtoffer
  • De Verleider

Typische openingszinnen, waarmee chanteurs hun eisen op tafel leggen zijn bv ‘als je werkelijk van me hield…’ ‘kijk eens wat je me aandoet…’ ‘ga niet bij me weg, want anders…’ ‘jij bent de enige die me kan helpen..’

Tekst gaat verder na de advertentie

De handigste keukenaccessoires - leukste gadgets

-----------------------------------------

De bestraffers zijn de brutaalste personen, ze laten ons precies weten wat ze willen en wat ze ons zullen aandoen als ze hun zin niet krijgen. Ze willen een relatie waarin alle macht aan een kant ligt. ‘als…, ga ik bij je weg/krijg je de kinderen nooit meer te zien/schrap ik je uit het testament.‘ Zij zullen hun dreigement lang niet altijd uitvoeren, maar de dreiging is dermate ernstig , dat een incidentele uiting (te midden van verder veel aardigheid) al effectief is. Bij dubbele relatie zoals bij een partner en werkgever is de dreiging nóg effectiever.

De Zelf-bestraffers dreigen zichzelf wat aan te doen met teveel gebruik aan drugs, alcohol en nog erger suïcide als ze hun zin niet krijgen. Hun leven is gevuld met drama, hysterie en crisis; zij hebben een talent om iemand anders de verantwoordelijkheid voor hun leven op te dringen. Ze doen zich voor als ‘zwak ‘, maar dat is camouflage, want hun dreiging getuigt van een keiharde aanpak om hun zin te krijgen.

De Slachtoffers zijn steeds bezig met hun eigen gevoelens; als jij niet doet wat ik wil, voel ik mij diep ongelukkig, mijn ellende is jouw schuld; zij zijn heel bedreven in de theatrale communicatie “Raad Eens Wat Jij Me Hebt Aangedaan “ , zeg maar de stervende zwaan pose. Zij doen effectief een beroep op De Redder in ons.

De Verleiders moedigen ons aan en beloven ons liefde, intimiteit, geld, aandacht of promotie: de bekende worst voor de neus hangen. Als we niet doen wat zij willen halen ze de worst weg. De beloning klinkt aantrekkelijk maar uiteindelijk krijg je het niet. Nu bestaat er geen scherpe grens tussen de diverse vormen van chantage, veel chanteurs gebruiken verschillende methodes om hun doel te bereiken.

Emotionele chantage lukt het best als je verstikt wordt door een dichte nevel van emoties, denk aan angst, plichts-en schuldgevoel. Waardoor je niet meer helder kunt nadenken over de strategie van de emotionele chanteur of over je eigen reacties hierop.

Emotionele chanteurs versterken deze emoties, totdat je op je knieën gaat om iets te dan wat de emotioneel chanteur wil wat je moet doen. Je reageert INSTINCTIEF en dat is de sleutel tot effectieve emotionele chantage.

Als de emotionele chanteur je onder druk zet, ligt er nauwelijks tijd tussen de emotionele schok en je ontwijkende reactie daarop. Je kunt geen afstand meer nemen om te zien wat er gebeurt en een doordachte keuze te maken. Hoe dichter de angst, plicht en schuldgevoel aan emoties, des te minder tijd en verzet je kunt bieden aan hun eisen.

De ergste emotie is angst; angst is een katalysator voor onverstandige besluiten en snelle onnadenkende reacties. Angst is deels aangeboren maar ook deels verworven. Emotionele chanteurs baseren hun bewuste EN onbewuste strategie op de informatie die WIJ hen zelf geven over onze eigen angsten (onze kwetsbaarheden, onze pijnpunten). Natuurlijk maken ze geen aantekeningen die ze opbergen voor later gebruik, maar dit soort informatie over mensen in onze omgeving slaan wij allemaal in ons geheugen op.

Ook emotionele chanteurs zijn zelf zó bang om hun zin niet te krijgen, dat ze extra alert zijn op deze informatie omdat dit munitie kan zijn die hen van pas kan komen om de controle over een relatie veilig te stellen. Ze kunnen dreigen met datgene waar wij extra gevoelig voor zijn.

Angst, plicht en schuldgevoel wat doet het met ons

Angst – De grootste , meest fundamentele angst is verlatingsangst; angst voor verlating ligt ten grondslag aan vele andere angsten (o.a. kritiek, afwijzing) Angst voor woede is zo groot dat het je verzet tegen chantage ernstig kan belemmeren. Angst voor eigen woede en voor andermans woede; woede is een gevaarlijke emotie, woede stopt het denken, woede geeft je het gevaarlijke gevoel van onoverwinnelijkheid en slecht inschatten van risico’s, woede leidt tot nog meer woede (winding up). Angstige gevoelens uit het verleden liggen opgeslagen in ons geheugen en emoties uit het verleden kleuren situaties uit het heden. Dat kan gevaarlijk zijn, als de angst uit het verleden je ogen doet sluiten voor wat er nu feitelijk speelt, dan schaadt dat je emotionele welzijn (angst gedijt in het donker)

Plicht – emotionele chanteurs maken bijna altijd gebruik van plichtsgevoel als wapen. Ze laten ons merken hoezeer ze zich voor ons opgeofferd hebben, hoeveel we hun verschuldigd zijn. Vaak gooien ze ook nog religieuze of sociale argumenten in de strijd .Maar hier wordt een grens overschreden, ze dringen ons een valse verantwoordelijkheid op. Liefde en bereidwilligheid zijn iets anders dan opgedrongen plichtsbesef. En als ons plichtsbesef sterker is dan ons zelfrespect en een gezond gevoel van eigenbelang, dan weten emotionele chanteurs daar snel misbruik van te maken.

Emotionele chanteurs kijken selectief naar het verleden als ze een reden zoeken waarom wij hun iets verschuldigd zouden zijn en herhalen dat keer op keer. De tapes van onze eigen onbaatzuchtigheid zijn helaas gewist en zo construeren zij een totaal verwrongen beeld van het verleden. Deze sterk geredigeerde versie van de geschiedenis benadrukt onze verplichtingen!

Schuld – Schuld is de barometer van het geweten, het is het hulpmiddel van het geweten dat je waarschuwt als je tegen een persoonlijke of sociale gedragscode ingaat. Schuldgevoelens zijn heel normaal als je een geweten hebt. Je schuld -sensor kan te scherp afgesteld worden door verwijten, beschuldigingen en een verlammende zelfkritiek.

Onverdiende schuld heeft soms niets met onze eigen daden te maken, maar zo voel je het wel. Emotionele chanteurs dringen ons de volledige verantwoordelijkheid op voor hun problemen en narigheid. Dit schuldbesef werkt als vergif in een relatie, het vernietigt elke spontaniteit, onbaatzuchtigheid of intimiteit.

Het is bijna onmogelijk een gezonde relatie op te bouwen als alles door schuldbesef en verwijten wordt beheerst. Emotionele chanteurs beschouwen verzet als een bewijs van egoïsme en onverschilligheid tegenover hun wensen en gevoelens en die boodschap weten ze vaak goed over te brengen. Daar zit een heleboel projectie bij.

Projectie is een subtiel psychologisch proces waarin chanteurs hun eigen gevoelens en gedrag aan de ander toeschrijven en hem/haar juist datgene verwijten waar ze zichzelf schuldig aan maken. Bij projectie hoort een negatief etiket, waarin ‘egoïstisch ‘een sleutelwoord is voor de makelaars in schuldbesef. Ongelooflijk hoeveel mensen dit etiket accepteren ook al is het ver van de waarheid.

Emotionele chantage lijkt veel op gasligthing

2 reacties op “Emotionele chantage en manipulatie

  1. Sandra van Platerink zegt:

    Ik heb een relatie gehad met een emotionele chanteur. Twee en een half jaar lang zijn we samen geweest. Er bleef bijna niets van mijn oude ik over. Ik probeerde me in alle bochten te vringen om hem maar tevreden te stellen. Emotioneel en financieel. Ik herken een hoop in dit artikel.

Geef een reactie