Je hebt je zaken op orde. Je werk loopt. De kinderen doen het prima. De hypotheek is afgedekt, je koelkast is gevuld en je agenda is strak georganiseerd. En toch. Er sluimert iets. Geen opluchting, geen rust. Eerder een soort beklemming die je niet goed kunt plaatsen. Alsof je alles onder controle hebt, behalve jezelf.
Is het je weleens opgevallen hoeveel energie er gaat zitten in vasthouden? In regelen, plannen, voor zijn, beheersen? Controle lijkt overzicht te geven, maar als je eerlijk bent: hoeveel van dat overzicht is eigenlijk een manier om onrust buiten te sluiten?
Wanneer werd controle het doel?
Ergens onderweg is ‘goed geregeld hebben’ een soort levenshouding geworden. Vooruitdenken, anticiperen, zorgen dat je niet overvallen wordt door het onverwachte. En dat klinkt verstandig — tot je merkt dat je nergens meer op durft te vertrouwen. Niet op anderen, niet op het moment, en vaak ook niet meer op jezelf.
Je herkent het misschien:
- Je kunt moeilijk ontspannen als iets onduidelijk is.
- Je houdt van lijstjes, maar wordt er ook onrustig van.
- Spontaniteit is leuk, mits het in je planning past.
- Je krijgt stress van iemand die ‘wel ziet hoe het loopt’.
Wat je eigenlijk probeert te vermijden is het onbekende. Maar het leven is per definitie onvoorspelbaar. Je kunt het strak willen trekken, maar het beweegt toch. En hoe strakker je alles probeert te houden, hoe benauwder het voelt als het schuurt.
Controle als bescherming
Voor veel mensen is controle een manier om zich veilig te voelen. Niet vreemd, als je bedenkt hoe vaak je in je leven geconfronteerd bent met situaties waarin je géén grip had. Misschien ben je ooit teleurgesteld, verraden, vergeten, gekwetst. Misschien heb je iets verloren dat je niet aan had zien komen. Het is logisch dat je dan je leven zó organiseert dat dat je niet nog een keer overkomt.
Maar als bescherming verandert in verstikking, dan wordt controle een gevangenis. Dan wordt ‘goed geregeld’ een panser waar niks meer doorheen mag. Ook geen spontaniteit. Geen lichtheid. Geen echte verbinding. Want die laat zich niet plannen.
De valkuil van efficiëntie
We leven in een maatschappij waarin efficiëntie bijna een deugd is. Tijd is geld, plannen is slim, organiseren is volwassen. Maar nergens zegt iemand: en nu mag je stoppen. Nergens wordt ruimte gemaakt voor ‘ik weet het even niet’.
Die ruimte moet je zelf opeisen. En dat is lastig als je bent opgegroeid met het idee dat je pas rust verdient als alles af is. Als het huis schoon is. De mailbox leeg. Je to-do’s zijn afgevinkt. Maar dat moment komt nooit. Er komt altijd iets bij. Dus blijft die rust uit.
En hoe harder je probeert het wel te bereiken, hoe verder je ervan af raakt. Want rust komt niet van buitenaf. Rust komt niet doordat je huis op orde is. Rust komt als je jezelf toestaat dat het ook goed is als het even niet lukt. Als je jezelf niet corrigeert, maar geruststelt.
Wat kost het om alles onder controle te houden?
- Je lijf. Want constante alertheid vraagt energie. En dat voel je in spanning in je schouders, je buik, je kaken.
- Je relaties. Want wie controle houdt, vertrouwt de ander niet echt. En dat voel je, ook zonder woorden.
- Je creativiteit. Want creativiteit gedijt op ruimte, op fouten mogen maken, op proberen en spelen.
- Je plezier. Want wie alles wil sturen, laat zich zelden verrassen.
Maar wat dan wel?
Wat als je jezelf iets vaker zou laten zakken in ‘ik weet het even niet’? Wat als je zou oefenen in vertrouwen? Niet blind, niet naïef — maar met de overtuiging dat je niet alles hoeft te overzien om het aan te kunnen.
Stel jezelf eens deze vragen:
- Waar probeer ik grip op te houden uit angst?
- Welke uitkomst probeer ik te forceren?
- Wat zou er gebeuren als ik het niet oplos, maar het even laat zijn?
Controle houden voelt veilig, maar het houdt je ook klein. Vrijheid voelt onwennig, maar het opent. Misschien is het niet óf-óf. Misschien gaat het erom dat je leert wanneer je mag loslaten, en wanneer het helpt om even vast te houden. Niet omdat het moet. Maar omdat je jezelf vertrouwt.
Mag het ook even rommelig zijn?
Misschien is dat wel de kern van deze tijd in je leven. Dat het niet meer gaat om hoe strak je alles geregeld hebt. Maar of het klopt. Of jij nog klopt met wat je doet, hoe je leeft, waar je aandacht naartoe gaat.
Het hoeft niet perfect. Je hoeft niet alles te weten. Je hoeft zelfs niet alles goed te doen. Mag het ook even niet lukken? Mag het ook even rommelig zijn? Als je daar ja op kunt zeggen, ontstaat er iets nieuws. Iets echts.
En wie weet voelt dat wél als bevrijdend.
Wanneer ben je jezelf kwijtgeraakt?
Als je alles probeert vast te houden, verlies je vaak dat wat het meest essentieel is: jezelf. Je eigen stem. Je intuïtie. Het verlangen dat ergens onder het regelen en het zorgen ligt te wachten tot jij weer luistert. Wanneer ben je voor het laatst écht stil geweest? Niet om je hoofd leeg te maken, maar om te horen wat daar leeft?
We zijn goed geworden in het onderhouden van systemen. Van gezinnen, werk, verplichtingen. Maar hoe onderhoud je jezelf? Hoe check je bij jezelf in? Het antwoord ligt vaak niet in nog meer structuur, maar in ruimte. Tijd maken. Weglaten. Kiezen voor wat jou voedt in plaats van leeg trekt.
Controle als gewoonte, niet als bewuste keuze
Veel van wat we doen uit controle is een gewoonte geworden. We denken dat we niet anders kunnen. Maar dat is niet waar. Je kunt kiezen om het anders te proberen. Klein. Begin eens met een ochtend zonder planning. Met een gesprek waarin je niet invult, maar luistert. Met een dag waarop je doet wat je voelt in plaats van wat je vindt dat moet.
Dat voelt misschien onwennig. Alsof je iets fout doet. Maar dat onwennige is vaak het begin van vrijheid. Van leven in plaats van overleven. Van jezelf weer leren vertrouwen in plaats van alles buiten jezelf zeker moeten stellen.
De vrijheid in het niet-weten
Het niet-weten heeft een slechte naam gekregen. Alsof je dan onverschillig bent of stuurloos. Maar wat als het juist kracht is om te zeggen: ik weet het nu even niet. En dat is oké. Ik hoef het niet meteen te fixen. Ik hoef niet te doen alsof. Ik mag zoeken, voelen, wachten.
Daar ontstaat iets anders. Ruimte. Zachte moed. Leven zonder script. En ja, dat schuurt. Maar het leeft wel.
Controle en trots is een ongemakkelijke combinatie
Er zit ook trots in controle. Een stille trots dat je alles aankunt, regelt, draagt. Maar wat als dat beeld van jezelf je belemmert om toe te geven dat je moe bent? Dat je leegloopt? Dat je eigenlijk geen zin meer hebt om alles draaiende te houden?
De druk om ‘sterk’ te zijn, om door te gaan, zit diep. Maar sterk zijn betekent niet dat je nooit stopt. Sterk zijn is ook: rust nemen. Je grens voelen. Durven zeggen: dit trek ik even niet. En dat zonder jezelf tekort te doen.
Je hoeft jezelf niet te bewijzen door op je tenen te blijven lopen. Soms is het juist krachtig om even te zitten. Te voelen. Zonder plan. Gewoon zijn. Daar zit vaak meer waarheid dan in alle schema’s bij elkaar.
Als je alles voor elkaar hebt, maar jezelf niet meer voelt
Er komt een moment waarop de buitenwereld zegt: ‘Wat goed van je, dat je alles zo op orde hebt.’ En jij denkt: ja, maar waarom voel ik me dan niet goed? Waarom voel ik me leeg, gehaast, een beetje verloren misschien?
Alles klopt, behalve jij. En precies daar ligt het kantelpunt. Niet iets dat je oplost met een cursus timemanagement of een nieuw weekschema. Maar iets dat begint met een andere vraag: wat heb Ãk nodig? Niet je gezin, je werk, je ouders. Jij.
Je mag afwijken. Van het pad. Van je eigen patronen. Van wat ooit werkte. Je mag opnieuw kiezen. Want controle die niet meer dient, is ballast. En daar mag je van af.
Waar kies jij nog uit loyaliteit in plaats van liefde?
Soms houden we dingen in stand uit loyaliteit. Aan hoe we zijn opgevoed. Wat ‘normaal’ is. Wat hoort. Maar liefde voor jezelf vraagt soms iets anders. Iets wat schuurt met gewoontes, verwachtingen of zelfs met wat je ooit belangrijk vond.
Durf te kiezen voor jezelf. Ook als dat betekent dat je iemand teleurstelt. Of dat je niet meer meedoet aan iets wat je altijd deed. Want ergens daar, in die ruimte, ontstaat iets dat klopt.
En dat is misschien wel het begin van echte rust. Niet de rust van een leeg huis of een lege inbox. Maar de rust van thuiskomen bij jezelf.
Dat is niet ‘goed geregeld’. Dat is echt.
